İngilizce Ödevleri İşe Yarıyor mu? Ödevin Dil Öğrenimindeki Gerçek Yeri

İngilizce ödevi, öğrencinin dili ders dışında kullanmasını sağladığında işe yarar; yalnızca boşluk doldurmaya indiğinde ise çoğu zaman zaman kaybı olur. Belirleyici olan ödevin miktarı değil türü: üretim isteyen, kısa ve geri bildirim alan ödevler öğrenmeyi besler, mekanik ve kontrolsüz ödevler ise sadece yük yaratır.

Aşağıda ödevin dil öğrenimindeki yerini, hangi türlerin gerçekten işe yaradığını, ne kadar verilmesi gerektiğini ve kontrol ile geri bildirimin nasıl yapılacağını ele alıyorum.

İngilizce ödevi neden tartışmalı bir konu?

Ödevin savunusu basit: dil öğrenimi tekrar ister, ders saatleri sınırlıdır, dolayısıyla ders dışı temas gerekir. Bu mantık doğru. Sorun, uygulamada ödevin çoğunlukla temas değil kontrol aracı olarak kullanılması.

Karşı argüman da bir o kadar somut: yapılmayan, kopyalanan ya da ailenin yardımıyla tamamlanan bir ödev öğrenme üretmez, sadece öğretmen ve öğrenci arasında bir gerilim biriktirir. Birçok sınıfta ödevin gerçek etkisi, harcanan zamanla orantılı değildir.

Bu iki uç arasında pratik bir orta yol var: ödevi azaltıp anlamlandırmak. Haftada beş sayfa çalışma kâğıdı yerine, on dakikada yapılabilecek ama üretim isteyen iki görev, çoğu sınıfta daha fazla iş görür.

Ödev tartışmasının gözden kaçan bir tarafı da şu: ödev, ders içinde yapılamayan şeyin yerine geçmemeli. Sınıfta hiç konuşma fırsatı bulamayan bir öğrenciye evde konuşma ödevi vermek, sorunu çözmez sadece taşır. Ödev dersin tamamlayıcısıdır, telafisi değil.

İşe yarayan ödev türleri

• Kısa konuşma kaydı. İki dakikalık bir konuşmayı telefona kaydetmek. Üretim gerektirir, öğrenci kendi hatalarını duyar, öğretmen için değerli veri üretir.
• Gerçek içerikle temas. Bir video izleyip üç cümleyle özetlemek. Dinleme ve üretim birlikte çalışır.
• Anlatma görevi. Öğrendiği konuyu evde birine anlatmak. Tekrar sağlar ve öğrenciyi uzman konumuna koyar.
• Toplama görevi. Çevresinden beş İngilizce kelime bulup getirmek. Dili sınıfın dışına taşır.
• Küçük yazma görevleri. Beş cümlelik günlük, kısa mesaj, yorum yazma. Uzun kompozisyondan daha sürdürülebilirdir.

Bu türlerin ortak özelliği, öğrencinin bir şey üretmesi ve ürünün geri bildirim alabilmesi. Öğrenci ne ürettiğini biliyorsa, ödev bir görev olmaktan çıkıp bir çalışma haline gelir.

Buna karşılık uzun boşluk doldurma sayfaları, kelime listelerinin defterine on kez yazılması ve çeviri ödevleri genellikle düşük verimlidir. Bunlar meşguliyet üretir, ama dil kullanımına dönüşmez.

Bir başka ayırt edici ölçüt de ödevin kopyalanabilirliği. Cevabı tek olan bir ödev sınıfta dakikalar içinde el değiştirir; kişisel bir üretim isteyen ödev kopyalanamaz, çünkü her öğrencinin cevabı farklıdır. Bu tek özellik bile ödev türü seçiminde iyi bir pusuladır.

Ne kadar ödev yeterli?

Tablodaki süreler bir kural değil, pratik bir yön göstergesi; sınıfın durumuna göre değişir. Asıl ölçü şu: ödev, öğrencinin o gün İngilizceyle temas etmesini sağlıyor mu, yoksa sadece bir kâğıdı mı dolduruyor?

Bir de dağılım meselesi var. Haftada bir gün bir saatlik ödev yerine, beş gün on beşer dakika çok daha etkilidir. Dil, aralıklı tekrarla yerleşir; toplu çalışma kısa vadede bilgi üretir ama kalıcılığı düşüktür.

Öğrencinin toplam yükünü de hesaba katmak gerekiyor. Sekiz dersten her biri "sadece on beş dakika" verdiğinde ortaya iki saatlik bir akşam çıkar. Kendi dersinizin ödevini makul görmek yeterli değil; öğrencinin günü bütün olarak bakıldığında nasıl görünüyor, asıl soru bu.

Kontrol ve geri bildirim

Kontrol edilmeyen ödev, birkaç hafta içinde yapılmaz hale gelir. Ama kontrol her cümleyi düzeltmek anlamına gelmiyor. Sınıfta beş dakikalık ortak kontrol, rastgele birkaç öğrencinin defterine bakmak ya da cevapların tahtada paylaşılması çoğu durumda yeterlidir.

Geri bildirimin en etkili biçimi ise seçici olanı. Beş hatadan hepsini işaretlemek yerine, o hafta işlenen konuyla ilgili olanı işaretlemek hem öğrenciye net bir odak verir hem de öğretmenin yükünü azaltır. Seçici düzeltmenin mantığını hata düzeltme stratejileri yazısında ayrıntılandırdım.

Üçüncü olarak, ödevin sınıfta bir karşılığı olmalı. Yapılan ödev bir sonraki derste hiç kullanılmıyorsa öğrenci bunu fark eder ve ödevin değeri düşer. Ödevi dersin başlangıç noktası yapmak, bu bağı en kolay kuran yöntemdir.

Öğrencinin kendi kontrolüne alan açmak da yükü hafifletir. Cevap anahtarını paylaşıp öğrencinin kendi kâğıdını kontrol etmesini istemek, hem zaman kazandırır hem de öğrenciye hatasını fark etme sorumluluğu verir. Bu yöntem her ödev türü için uygun değil ama mekanik alıştırmalarda iyi çalışır.

Ödev direncini azaltmak

Direnç genellikle ödevin zorluğundan değil, anlamsız görülmesinden doğar. Öğrenci neden yaptığını bilmiyorsa yapmamak için sebep arar. Ödevi verirken tek cümlelik bir gerekçe eklemek ("bunu yarınki tartışmada kullanacağız") direnci belirgin biçimde azaltır.

İkinci yol seçim sunmak. Üç ödevden birini seçme hakkı, aynı süreyi çalışan ama daha istekli bir öğrenci üretir. Seçim hakkının motivasyon üzerindeki etkisini öğrenci motivasyonunu artırma yazısında ele aldım.

Üçüncüsü de miktarı dürüstçe hesaplamak. Öğretmenin "on dakika sürer" dediği ödev çoğu zaman yarım saat sürer. Ödevi bir kez kendiniz yapıp süresini ölçmek, beklentiyi gerçekçi hale getirir ve gereksiz gerilimi ortadan kaldırır.

Dördüncü olarak da ödevin bir tercih olduğunu hissettirmemek gerekir. Sürekli pazarlığa açılan, her hafta esnetilen ödev düzeni belirsizlik üretir ve belirsizlik direnci büyütür. Net, tutarlı ve makul bir düzen, esnek ama kararsız bir düzenden daha az itiraz alır.

Veliye düşen kısım

Velinin rolü ödevi yapmak ya da düzeltmek değil, koşulları kurmak. Sabit bir saat, sessiz bir masa ve telefonun uzakta olması; ödevle ilgili sorunların büyük kısmı bu üçüyle çözülür.

Çocuk ödevi yapamıyorsa bu bilgi öğretmene ulaşmalı. Ailenin tamamladığı ödev, öğretmene gerçek durumu göstermez ve öğrencinin ihtiyacı görünmez kalır. "Yapamadı" yazan bir not, doğru cevaplarla dolu bir sayfadan daha faydalıdır.

Evde yapılabilecek daha geniş destek biçimlerini veliler için İngilizce destek rehberi yazısında topladım; ödev bu desteğin yalnızca bir parçası ve çoğu zaman en küçük parçası.

Özet ve bir davet

İngilizce ödevi, kısa, üretim isteyen ve geri bildirim alan bir biçime kavuştuğunda işe yarar; mekanik sayfalar ve kontrolsüz görevler ise yükten başka bir şey üretmez. Haftada beş gün on beşer dakika, tek seferde bir saatten iyidir; ödevin sınıfta bir karşılığı olması ise onu görevden çalışmaya dönüştürür. Ödevsiz ve notsuz bir konuşma ortamının nasıl işlediğini merak ediyorsanız masaya katılın.

Sık sorulan sorular