Ana sayfa › Blog › Kelime & Gramer
İngilizce Phrasal Verbs Rehberi: En İşlek Öbek Fiiller ve Kullanımı
· 5 dk okuma · Kelime & Gramer
İngilizce phrasal verbs nedir, ayrılabilen ve ayrılamayan öbek fiiller nasıl kullanılır? 24 işlek öbek fiil, örnek cümleler ve sık yapılan hatalar rehberi.
İngilizce phrasal verbs, bir fiilin bir edat veya zarfla birleşerek yeni bir anlam kazandığı yapılardır: look bakmak demektir ama look after bakmak değil, birine bakmak yani ilgilenmektir. Anlam parçalardan çıkarılamadığı için bu yapıları kural ezberiyle değil, kalıp ve örnek cümle olarak öğrenmek gerekir.
Öbek fiiller neden zor gelir?
Zorluk kelimelerin kendisinde değil, sayıda. Get fiili tek başına yirmiden fazla edatla birleşir ve her birleşim ayrı bir anlam taşır: get up (kalkmak), get on (binmek), get over (atlatmak), get by (idare etmek). Türkçede bu işi çoğunlukla ayrı fiiller yaptığı için, öğrenci her seferinde tanıdık bir kelime görüp yabancı bir anlamla karşılaşır.
İkinci zorluk, aynı öbek fiilin birden fazla anlamı olması. Take off hem "uçağın havalanması" hem de "çıkarmak" demektir: The plane took off on time. (Uçak zamanında kalktı.) / Take off your shoes, please. (Lütfen ayakkabılarınızı çıkarın.) Bu yüzden öbek fiili sözlük anlamıyla değil, duyduğunuz cümleyle birlikte kaydetmek gerekir.
Ayrılabilen ve ayrılamayan öbek fiiller
Öbek fiilleri dört gruba ayırmak, cümle kurarken kelimeyi nereye koyacağınızı çözer.
- Nesnesiz (geçişsiz) olanlar: Araya bir şey girmez. I get up at seven. (Yedide kalkarım.) The car broke down. (Araba bozuldu.)
- Ayrılabilen geçişliler: Nesne ya sona ya ortaya gelir. Turn down the offer. = Turn the offer down. (Teklifi reddet.) Nesne zamirse mutlaka ortaya gelir: Turn it down. doğru, turn down it yanlıştır.
- Ayrılamayan geçişliler: Fiille edat asla ayrılmaz. She looks after her grandmother. (Büyükannesine bakıyor.) Zamirle de bitişik kalır: She looks after her.
- Üç kelimeli olanlar: Her zaman bitişiktir, nesne sona gelir. I'm looking forward to seeing you. (Seni görmeyi dört gözle bekliyorum.) I can't put up with this noise. (Bu gürültüye katlanamıyorum.)
Son örnekteki ayrıntıya dikkat edin: look forward to kalıbındaki to mastar değil edattır, bu yüzden ardından fiilin -ing hâli gelir. I look forward to hear from you yaygın bir hatadır; doğrusu I look forward to hearing from you (Sizden haber almayı bekliyorum) şeklindedir.
En işlek İngilizce phrasal verbs listesi: 24 fiil
Aşağıdaki tablo, günlük konuşmada en sık karşınıza çıkacak öbek fiilleri ayrılma durumlarıyla birlikte veriyor. "A" ayrılabilen, "—" ayrılamayan veya nesnesiz anlamına gelir.
| Öbek fiil | Anlam | Örnek cümle | Ayrılır mı? |
|---|---|---|---|
| get up | yataktan kalkmak | I get up early on weekdays. (Hafta içi erken kalkarım.) | — |
| get on / off | (araca) binmek / inmek | Get off at the third stop. (Üçüncü durakta in.) | — |
| get over | atlatmak | It took me a week to get over the flu. (Gribi atlatmam bir hafta sürdü.) | — |
| get along with | iyi geçinmek | I get along with my colleagues. (İş arkadaşlarımla iyi geçinirim.) | — |
| look for | aramak | I'm looking for my keys. (Anahtarlarımı arıyorum.) | — |
| look after | ilgilenmek, bakmak | Can you look after the kids tonight? (Bu akşam çocuklarla ilgilenebilir misin?) | — |
| look up | (sözlükten) bakmak | I looked the word up. (Kelimeye baktım.) | A |
| look into | araştırmak | We will look into the problem. (Sorunu araştıracağız.) | — |
| come across | rastlamak | I came across an old photo. (Eski bir fotoğrafa rastladım.) | — |
| come up with | (fikir) bulmak | She came up with a solution. (Bir çözüm buldu.) | — |
| give up | vazgeçmek, bırakmak | He gave up smoking last year. (Geçen yıl sigarayı bıraktı.) | A |
| put off | ertelemek | They put the meeting off. (Toplantıyı ertelediler.) | A |
| put up with | katlanmak | I can't put up with the noise. (Gürültüye katlanamıyorum.) | — |
| turn down | reddetmek; sesi kısmak | She turned down the job offer. (İş teklifini reddetti.) | A |
| turn up | çıkagelmek | He turned up an hour late. (Bir saat geç geldi.) | — |
| run out of | bitmek, tükenmek | We ran out of time. (Zamanımız bitti.) | — |
| find out | öğrenmek | I found out the truth yesterday. (Gerçeği dün öğrendim.) | A |
| figure out | çözmek, anlamak | I can't figure it out. (Bir türlü çözemiyorum.) | A |
| bring up | konuyu açmak; yetiştirmek | Don't bring that up again. (O konuyu tekrar açma.) | A |
| take off | havalanmak; çıkarmak | The plane takes off at nine. (Uçak dokuzda kalkıyor.) | A / — |
| carry on | devam etmek | Carry on, I'm listening. (Devam et, dinliyorum.) | — |
| work out | spor yapmak; yolunda gitmek | It worked out well in the end. (Sonunda iyi gitti.) | — |
| hang out | vakit geçirmek | We hang out at the café on Fridays. (Cumaları kafede takılırız.) | — |
| deal with | ilgilenmek, halletmek | I'll deal with it tomorrow. (Yarın hallederim.) | — |
Günün akışına göre gruplayarak çalışın
Alfabetik liste yerine öbek fiilleri günün bölümlerine dağıtmak, hem hatırlamayı hem de kullanmayı kolaylaştırır. Her grubu kendi hayatınızdan üç cümleyle eşleştirin.
- Sabah: get up, wake up, get dressed, set off, drop off — I set off at half past eight. (Sekiz buçukta yola çıkarım.)
- İş: follow up, sort out, set up, call off, catch up on — Let's follow up on this next week. (Buna gelecek hafta dönelim.)
- Sosyal: hang out, drop by, catch up with, get together — Drop by whenever you like. (İstediğin zaman uğra.)
- Telefon ve internet: hang up, call back, log in, sign up — She hung up before I finished. (Ben bitirmeden telefonu kapattı.)
Sık yapılan üç hata
Zamiri sona atmak. Pick up it ya da turn off it kulağa doğru gelse de yanlıştır; ayrılabilen fiillerde zamir mutlaka araya girer: pick it up, turn it off.
Ayrılamayan fiili bölmek. I look my sister after demek yerine I look after my sister denir. Bu grup ezber gerektirir; kartın üzerine "ayrılmaz" notu düşmek işinizi görür.
Edatı değiştirmek. Get on with someone ile get along with someone yakın anlamlıdır ama get in with aynı şey değildir. Edat değişince anlam da değişir; bu yüzden öbek fiilleri cümle içinde, aralıklı tekrarla çalışmak tek tek ezberlemekten güvenlidir.
Özet ve pratik daveti
Öbek fiilleri sözlük sırasına göre değil, dört yapı grubuna göre düşünün; en işlek otuz tanesini kendi cümlelerinizle kaydedin ve zamir kullanımına dikkat edin. Kalan kısmı zaten dinlediğiniz her diziden ve her sohbetten toplanır. Aynı mantığı günlük kalıplara da taşımak isterseniz deyimler ve günlük ifadeler yazımız iyi bir devam noktası. Bu yapıları konuşurken denemek için Malatya'daki English Talky Cafe masalarında yerinizi ayırtabilir, masaya katılın diyerek başlayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Phrasal verb yerine tek kelimelik fiil kullansam olmaz mı?
Kaç tane phrasal verb öğrenmem gerekir?
Öbek fiili zamirle kullanırken nereye koyacağımı nasıl bilirim?
Phrasal verb'lerin resmi yazışmada yeri var mı?
Okumak yetmez — konuşmak gerekir
English Talky Cafe masalarında 3–4 kişilik gruplarla konuşun, masa sonunda size özel geri bildirim alın.
Bir masaya katıl