İngilizce Sıfat ve Zarf Kullanımı: Anlatımı Zenginleştiren Seçimler

İngilizce sıfat ve zarf kullanımının temel ayrımı tek cümlede özetlenebilir: sıfat ismi niteler, zarf ise fiili, sıfatı ya da başka bir zarfı niteler. She is a careful driver (Dikkatli bir sürücüdür) cümlesinde sıfat kişiyi, She drives carefully (Dikkatli araba kullanır) cümlesinde zarf eylemi anlatır. Anlatımı zenginleştiren şey de çoğunlukla bu seçimin isabetli yapılmasıdır.

İngilizce sıfat ve zarf kullanımında karar noktası

Cümlede neyi tarif ettiğinize bakın. İsmi tarif ediyorsanız sıfat, eylemin nasıl yapıldığını tarif ediyorsanız zarf kullanırsınız: a quick answer (hızlı bir cevap) ama He answered quickly (Hızlıca cevap verdi).

Bir grup fiilden sonra ise zarf değil sıfat gelir. be, seem, look, sound, feel, taste, smell, become, get fiilleri özneyi tarif eder, eylemi değil: The soup tastes good. (Çorba güzel.) You look tired. (Yorgun görünüyorsun.) Burada tastes well ya da look tiredly demek yanlıştır.

Türkçede aynı kelime çoğu zaman hem sıfat hem zarf olarak kullanıldığı için (güzel bir ev / güzel konuşuyor) bu ayrım sonradan öğrenilen bir alışkanlıktır. Cümleyi kurmadan önce "neyi tarif ediyorum?" sorusunu sormak, hatanın büyük kısmını önler.

-ly kuralı ve istisnaları

Zarfların çoğu sıfata -ly eklenerek yapılır: slow → slowly, careful → carefully, happy → happily. Ancak sık kullanılan birkaç kelime bu kalıba uymaz ve tam da bu yüzden hata kaynağıdır.

• fast, hard, late, early, straight — sıfat ve zarf biçimi aynıdır: a fast car / He drives fast.
• good → well — zarf biçimi düzensizdir: a good singer / She sings well.
• hardly — "zorlukla" değil, "neredeyse hiç" demektir: I hardly know him. (Onu neredeyse hiç tanımıyorum.)
• lately — "geç" değil, "son zamanlarda" demektir: Have you seen him lately?
• friendly, lovely, lonely, silly — -ly ile biter ama sıfattır: a friendly waiter. Zarf gerektiğinde in a friendly way denir.

Sıfat sıralaması

Bir ismin önünde birden fazla sıfat varsa dizilim rastgele değildir. Aşağıdaki sıra, ana dili İngilizce olan kişilerin farkında olmadan uyguladığı düzendir.

Örnek: a beautiful small old wooden table (güzel, küçük, eski, ahşap bir masa). Uygulamada üç sıfatı geçen tamlamalar nadirdir; ikisiyle yetinip gerisini ayrı bir cümleye taşımak hem daha doğal hem daha anlaşılırdır.

-ing ve -ed sıfatları

İngilizcede aynı fiilden iki farklı sıfat türetilir ve ikisi farklı şeyi anlatır. -ing biçimi kaynağı, -ed biçimi ise etkilenen kişiyi tarif eder: The lesson was boring, so the students were bored. (Ders sıkıcıydı, bu yüzden öğrenciler sıkıldı.)

Bu çift, Türkçe konuşanların en sık karıştırdığı yapılardan biridir; çünkü Türkçede "sıkıcı" ile "sıkılmış" arasındaki fark cümlede kolayca kaybolur. Kendinizden söz ederken neredeyse her zaman -ed biçimi doğrudur: I'm confused (kafam karıştı), I'm interested (ilgileniyorum), I'm excited (heyecanlıyım). I'm boring demek "ben sıkıcı biriyim" anlamına gelir.

Aynı ailenin sık kullanılan üyeleri: tiring / tired, surprising / surprised, disappointing / disappointed, relaxing / relaxed, frightening / frightened. Her çifti bir cümleyle birlikte kaydetmek, kuralı tekrar tekrar hatırlamaktan daha pratiktir.

Karşılaştırma ve üstünlük

Tek heceli sıfatlar -er ve -est alır: cheap → cheaper → the cheapest. İki heceli ve -y ile bitenler -ier olur: happy → happier → the happiest. Daha uzun sıfatlarda more ve the most kullanılır: expensive → more expensive → the most expensive.

Düzensiz biçimler ayrıca öğrenilir: good → better → the best, bad → worse → the worst, far → further → the furthest. Sık yapılan hata iki yapıyı birleştirmektir: more cheaper ya da the most easiest yanlıştır.

Eşitlik için as ... as kalıbı kullanılır: This café is as quiet as the library. (Bu kafe kütüphane kadar sessiz.) Olumsuzu not as ... as biçimindedir: Today isn't as cold as yesterday. Karşılaştırmada than unutulmamalıdır: He is taller than me.

Pekiştiriciler: very, really, absolutely

Sıfatlar ikiye ayrılır. Derecelendirilebilen sıfatlar az ya da çok olabilir (cold, tired, interesting) ve very, quite, fairly, pretty, a bit ile kullanılır. Derecelendirilemeyen sıfatlar ise zaten uç noktayı anlatır (freezing, exhausted, fascinating, perfect) ve absolutely, totally, completely ile pekiştirilir.

Bu tabloyu kendi cümlelerinizde uygulamak, kelime dağarcığını genişletmenin en hızlı yollarından biridir; ayrıntılı yöntem için kelime dağarcığı yazımıza bakabilirsiniz.

Zarfların cümledeki yeri

Sıklık zarfları (always, usually, often, sometimes, rarely, never) asıl fiilden önce, be fiilinden sonra gelir: I always drink tea in the morning. / He is never late. Yardımcı fiil varsa araya girer: I have never been to Italy.

Durum zarfları genellikle fiilden veya nesneden sonra gelir: She opened the door quietly. Birden fazla zarf varsa sıra genellikle durum, yer, zaman şeklindedir: He played well at the concert last night. (Dün akşamki konserde iyi çaldı.)

Enough ve too ise özel davranır. Enough sıfattan sonra, isimden önce gelir: The room isn't big enough. / We don't have enough chairs. Too sıfattan önce gelir ve olumsuz bir fazlalık bildirir: It's too expensive. Bu ayrım sık karıştırılır; benzer tuzaklar için sık yapılan gramer hataları listemize göz atabilirsiniz.

Özet ve konuşarak deneme

Sıfat ve zarf seçimi üç soruyla çözülür: neyi tarif ediyorum, fiil bir durum fiili mi, sıfat derecelendirilebilir mi? Bunlar oturduktan sonra anlatımı zenginleştiren asıl adım, very ile kurulan kalıpları daha keskin sıfatlarla değiştirmek olur. Bu tercihlerin doğallaşması için cümleleri sesli kurmak gerekiyor. Malatya'daki English Talky Cafe masalarında konuşma bölünmeden ilerliyor, geri bildirim masa sonunda veriliyor; anlatımınızı zenginleştirmeyi denemek için masaya katılın.

Sık sorulan sorular