TREN Panele girişMasaya katıl

Ana sayfa › Blog › Üniversite & Akademik

Akademik Kelime Listesi (AWL) Nedir? Akademik Kelime Dağarcığı Nasıl Kurulur?

· 9 dk okuma · Üniversite & Akademik

Akademik kelime listesi nedir, neden işe yarar? AWL mantığı, çalışma yöntemi, kalıplarla öğrenme ve üniversitede kullanma rehberi örneklerle anlatılıyor.

Akademik kelime listesi, akademik metinlerde alandan bağımsız olarak tekrar eden kelimeleri bir araya getiren bir çalışma aracıdır. Bu kelimeler teknik terim değildir; analyse, significant, constitute, framework, derive gibi, metnin mantığını taşıyan yapı taşlarıdır. Alan terimlerini bilen ama bu kümeyi bilmeyen öğrenci, cümledeki kavramları tanır ama cümlenin ne dediğini kaçırır.

Aşağıda bu listenin neden işe yaradığını, nasıl çalışılacağını, ezberin neden yetmediğini ve okuma, yazma, konuşma tarafında nasıl kullanılacağını anlatıyoruz.

Neden ayrı bir liste var?

Akademik metinlerin kelime yapısı günlük dilden farklı. Günlük İngilizcede bir fikri öbek fiillerle anlatırsınız; akademik metinde aynı fikir tek anlamlı, çoğu Latince kökenli fiillerle ifade edilir. Find out yerine determine, look into yerine investigate, go up yerine increase kullanılır.

Bu kelimeler her disiplinde karşınıza çıkıyor. Mühendislik makalesi de sosyoloji makalesi de aynı bağlaçları, aynı yorum fiillerini ve aynı ölçme ifadelerini kullanıyor. Yani bir kez öğrenildiğinde bütün derslerinizde işe yarıyorlar; getirisi çok yüksek bir yatırım.

Listelerin farklı sürümleri ve daha güncel alternatifleri var. Hangi listeyi kullandığınız çok belirleyici değil; önemli olan bu kelime kümesini bilinçli biçimde çalışmak. Listeyi bir müfredat değil, bir kontrol aracı olarak kullanmak en doğrusu.

Bu kelimeler ne işe yarıyor?

Kelime grubuÖrneklerCümlede işlevi
Yorum fiillerisuggest, indicate, implyBulgunun ne kadar kesin olduğunu söyler
Yapı kelimeleriframework, approach, componentÇalışmanın iskeletini tanımlar
Ölçme ifadelerisignificant, considerable, minorFarkın büyüklüğünü belirtir
Bağlantı kelimelericonsequently, nevertheless, whereasFikirler arası mantığı kurar
Süreç fiilleriderive, constitute, generateNeyin neyden çıktığını gösterir

Tabloya dikkatli bakın: bu kelimeler konuyu değil, konuya dair yargıyı taşıyor. Suggest ile prove arasındaki fark, bulgunun gücüne dair çok şey söylüyor. Bu ayrımı görmeyen okuyucu, yazarın ne kadar iddialı olduğunu anlayamıyor.

Ezber neden yetmiyor?

Kelimeleri Türkçe karşılıklarıyla listeleyip ezberlemek kısa vadede sayı artırıyor ama kullanım getirmiyor. Çünkü akademik kelimelerin çoğu belirli yapılarla birlikte kullanılıyor ve yanlış yapıda kullanıldığında cümle bozuluyor.

Örneğin significant kelimesini bilmek yetmez; a significant increase in, significantly higher than, no significant difference between gibi kalıpları bilmek gerekir. Akademik dil büyük ölçüde hazır kalıplardan oluşuyor ve bu kalıplar öğrenilebilir birimlerdir.

Bu yüzden kelime defterinizde tek sütun değil üç sütun olmalı: kelime, birlikte kullanıldığı yapı ve gerçek bir metinden alınmış örnek cümle. Üçüncü sütun olmayan bir defter, birkaç hafta sonra hatırlanmayan bir liste hâline geliyor.

Nasıl çalışılır? Dört adımlı yöntem

  • Karşılaştıkça topla: Okuduğunuz makalelerde tekrar eden akademik kelimeleri işaretleyin. Listeden değil, metinden gelen kelimeler daha kalıcı oluyor.
  • Kalıbıyla yaz: Kelimeyi tek başına değil, geçtiği yapıyla birlikte deftere alın.
  • Üret: Her yeni kelimeyle kendi alanınıza dair bir cümle kurun. Üretilmeyen kelime tanınır ama kullanılmaz.
  • Aralıklı tekrar et: Aynı kelimeye bir gün, bir hafta ve bir ay sonra dönün. Tekrar aralığı uzadıkça kalıcılık artıyor.

Bu döngü haftada yirmi otuz dakika sürüyor ve bir dönem boyunca uygulandığında okuma hızınızda gözle görülür bir fark yaratıyor. Kelime çalışmasını okuma alışkanlığından ayırmamak da önemli; ikisi birlikte yürüdüğünde çok daha hızlı ilerliyor.

Ne zaman başlamalı?

Akademik kelime çalışmasının doğru zamanı, genel İngilizce temeliniz oturduktan sonrası. Temel zamanları ve günlük kelimeyi bilmeden akademik kelimeye geçmek, henüz duvarı olmayan bir binaya çatı kurmaya benziyor. Bu durumda önce genel dili güçlendirmek daha hızlı sonuç veriyor.

Temel sağlamsa hazırlık yılının ikinci yarısı bu çalışma için ideal bir dönem. Bölüm derslerine başlamadan önce bu kümeyi tanıyan öğrenciler, ilk dönemde ders kaynaklarını okurken belirgin biçimde daha rahat ediyor.

Okuma tarafında kullanımı

Akademik kelime bilgisi en çok okuma hızında kendini gösteriyor. Bu kelimeleri tanıyan okuyucu, teknik terimleri bilmese bile cümlenin yapısını çözüyor ve bilinmeyen terimin anlamını bağlamdan tahmin edebiliyor.

Pratik bir alıştırma var: bir makale paragrafı alın ve teknik terimlerin hepsini boş bırakın. Geriye kalan kelimelerle paragrafın ne söylediğini çıkarabiliyorsanız akademik kelime tarafınız iyi durumda demektir. Çıkaramıyorsanız çalışmanız gereken yer tam olarak burası.

Kaynak tarama ve makale okuma yöntemlerini akademik kaynak tarama yazısında ayrıntılandırdık; kelime çalışması bu süreçle birlikte yürüdüğünde çok daha verimli oluyor.

Yazma ve konuşma tarafında kullanımı

Yazarken bu kelimelerin faydası, iddianızın gücünü doğru ayarlamak. Türkçeden gelen alışkanlıkla kesin ifadeler kullanan öğrenciler, akademik metinde fazla iddialı görünüyor. Suggest, indicate, appear to gibi ifadeler bu ayarı yapıyor.

Konuşma tarafında ise seminer ve sunumlarda işe yarıyor. Bir fikri karşılaştırırken whereas, bir sonucu bağlarken consequently, bir sınırlama koyarken however kullanmak, söylediğinizi çok daha yapılandırılmış hâle getiriyor.

Bu kelimeleri konuşurken kullanabilmenin tek yolu, konuşurken denemek. Yazıda kullandığınız bir kelimeyi sohbette hiç denemediyseniz, sunum sırasında aklınıza gelmiyor. Akademik dilin genel çerçevesi için akademik İngilizce nedir yazısına bakabilirsiniz.

Kelime ailelerini de birlikte öğrenmek büyük kolaylık sağlıyor. Analyse fiilini bildiğinizde analysis, analytical ve analytically biçimlerini de tanımak, tek bir kelime için harcanan çabayı dörde katlıyor. Akademik metinlerde aynı kökün farklı biçimleri sürekli dolaşımda olduğu için bu yaklaşım okuma hızını doğrudan etkiliyor.

Sık yapılan üç hata

Birincisi, süslemek için kullanmak. Cümleye anlamını tam bilmediğiniz ağır bir kelime koymak metni güçlendirmiyor; tam tersine dile hâkim olmadığınızı gösteriyor.

İkincisi, eşanlamlıları birbirinin yerine kullanmak. Akademik kelimelerde eşanlamlılık nadiren tam eşleşme. Significant ile important aynı şey değil; birincisi ölçüme, ikincisi öneme işaret ediyor.

Üçüncüsü, alan terimini ihmal etmek. Akademik kelime kümesi iskelet kuruyor ama alanınızın kendi terimlerinin yerini tutmuyor. İkisi birlikte çalışılmalı.

Dördüncü bir hata da sayıya takılmak. Kaç kelime öğrendiğinizi saymak motive edici görünüyor ama yanıltıcı; tanınan kelime ile kullanılabilen kelime arasında büyük fark var. Ölçüt sayı değil, bir paragrafı takılmadan okuyabilmek olmalı.

Özet ve ilk adım

Akademik kelime listesi, her disiplinde tekrar eden ve metnin mantığını taşıyan kelimeleri toplayan bir çalışma aracı. Listeyi ezberlemek yerine okuduğunuz metinlerde karşılaştıkça, kalıplarıyla birlikte ve kendi cümlelerinizi üreterek çalışın. Bu küme oturduğunda okuma hızınız, yazma kaliteniz ve seminerdeki ifadeniz birlikte yükseliyor. English Talky Cafe'de üç dört kişilik masalarda gramer dersi, ödev ve not olmadan yalnızca konuşuluyor; TalkyTech AI soruyu açıyor, söz sırasını dağıtıyor ve masa sonunda kişisel geri bildirim veriyor. Öğrendiğiniz akademik kalıpları konuşurken denemek için masaya katılın.

Sık sorulan sorular

AWL nedir?
Academic Word List, akademik metinlerde disiplinden bağımsız olarak sık tekrar eden kelimeleri bir araya getiren ve dil öğretiminde yaygın biçimde kullanılan bir listedir. Alan terimlerini değil, akademik metnin iskeletini kuran ortak kelimeleri içerir. Listenin farklı sürümleri ve daha yeni alternatifleri de bulunur.
Listeyi baştan sona ezberlemeli miyim?
Ezberlemek yerine okuduğunuz metinlerde karşılaştıkça çalışmak çok daha kalıcı oluyor. Liste bir müfredat değil, bir kontrol aracı: hangi kelimeleri tanıdığınızı görmek ve okuma sırasında dikkatinizi yönlendirmek için kullanılır.
Akademik kelime ile alan terimi aynı şey mi?
Hayır. Alan terimleri yalnızca kendi disiplininizde geçer ve o alanı okurken zaten öğrenirsiniz. Akademik kelimeler ise her disiplinde karşınıza çıkar ve cümlenin mantığını taşır. İkisini ayrı defterlerde tutmak çalışmayı kolaylaştırıyor.
Kaç kelime öğrenirsem yeterli olur?
Kesin bir sayı vermek yanıltıcı olur, çünkü ihtiyaç alana ve metin türüne göre değişiyor. Pratik ölçüt şu: okuduğunuz bir akademik paragrafta bilmediğiniz kelime sayısı ikiyi geçmiyorsa akademik kelime tarafınız yeterli demektir.
akademik kelimeawlkelime çalışmaüniversite

Okumak yetmez — konuşmak gerekir

English Talky Cafe masalarında 3–4 kişilik gruplarla konuşun, masa sonunda size özel geri bildirim alın.

Bir masaya katıl

İlgili yazılar

💬